Basic HTML Version
286
—
Мейірімділік танытып отырмын — Жаңа жыл күні қарсаңында құстарды еркіндікке
жіберіп отырмын.
—
Патшаның құстарды еркіндікке жіберу туралы ынтасы бәріне белгілі, сондықтан да
орман кептерлерін жарыса ұстауда және сонымен бірге сансыз құстарды өлтіруде.
Егер патша орман кептерлерін тірі қалдырамын десе, онда оларды ұстауға тыйым
салғаны дұрыс. Егер ұстағандарды еркіндікке жіберетін болса, онда мейіріммен
құтқарылғандар өлтірілгендердің орнын толтыра алмайды.
—
Рас! — деп, Цзянь-цзы келіседі. Тянь, Ци патшасы, құрбандық шалып, мыңдаған
қонаққа ас береді. Ортада отырғандарға қаз бен балық тарта бастаған кезде, патша
тойлаушыларға қарайды да, күрсіне былай дейді:
—
Аспан халыққа қандай жомарт! Біз үшін ол дақылды мол етіп, балық пен құсты
көбейтеді.
Барша қонақ онымен келісе отырып, бір ауыздан құптайды. Тек екінші қатардан
Тәрбиелеушінің он екі жасар ұлы шығып сөйледі. Ол алға шытып, былай дейді:
—
Солай деймісің, патшам? Аспан мен жер біз сияқты сансыз жаратылыстарды
жаратады. Жаратылғандар арасында игілер де, жексұрындар да жоқ. Біреулер
өзгелерге қарағанда көбірек, күштірек және ақылдырақ болғандықтан ғана
басқалардың үстінен билік жүргізеді. Біреулер өзгелерді жалмайды, бірақ олар
өздерін басқа біреу жалмасын деп үйренуге келеді, бірақ шәкірттердің жартысына
жуығы суға батып кете жаздайды. Шынын айтқанда, суға батуға емес, жүзуге
үйренді. Бір адамға әкелген қыруар пайда көпке қаншама, міне, зиян келтіреді!
Астана Төрешісі үндемей шығып кетті, ал Мэнсунь Ян оны кінәлай бастады:
—
Сен неге тақырыпқа жанаспайтын сұрақ қойдың? Ұстаз да оған көмескі жауап
берді. Мен одан сайын шатастым.
—
Амал не! Сен оның ілімімен жаттығып, Бұрын туылғанға жақын жүріп өстің, сонда
да оны нашар түсінесің! —деп жауап берді Төреші. — Егер қой жол айрығының
көптігінен жоғалған болса, онда философтар ғылымның көпқырлылығынан
өмірлерін жоғалтады. Бұл ілімнің түп тегінен әртүрлі, оның тамырының біреу
еместігін білдірмейді; бірақ ол оның бұтақтарының қаншама көпке жайылатынын
білдіреді. Өлмес үшін және жоғалтқанды қайтару үшін ортақ тамырға, бірлікке
оралуымыз қажет.
Ян Чжудың Бу деген кіші інісі ақ жейде киіп кеткен еді. Жаңбыр жауады. Ол ақ жейдені
қараға ауыстырып киеді. Үйге қайтып келген кезде, ит оны танымай, үріп қарсы алады. Ян
Бу оған ашуланып, итті ұрмақшы болады.
—
Ұрма! —дейді оған Ян Чжу. — Егер ит ақ түспен кетіп, қара болып оралса, сен өзің
де таң қалмас па едің? Сен де солай істеген болар едің. Ян Чжу былай дейді:
—
Жақсылық даңқ үшін істелінбейді, жақсылық соңынан даңқ келеді. Олжаны
күтпей-ақ даңқ үшін жасайды, ал даңқтың артынан олжа жүреді. Ауыртпалығын
ескермей, олжа үшін жасайды, бірақ олжа артынан ауыртпалық жүреді. Міне,
қайырымды ер неге жақсылық жасаудан байқауы керек болады.
Ертеде мәңгілік өмір жолын тануға үйрететін уағыздаушы өмір сүреді. Ян патшасы оған
адам жібереді, бірақ ол жіберген адам асықпай жеткенше, әлгі уағыздаушы қайтыс