92
ған милиционер Азаматты №56 бөлмеге жіберді. Ондағы Ра-
химов деген жолдас оның Америкаға кетпек ойын, оған түрткі
болған себептердің бəрін тыңдап болып:
– Басты көп қатырма. Жұмысқа орналас, ел қатарлы өмір
сүру керек, – деп қысқа қайырды.
Азамат мұндай жолдармен еш нəтиже шығара алмайтын-
дығына көз жеткізді. Осыдан екі жылдай бұрынғы өз ойына
күлкісі келеді. «Капиталистік елдегі адамдар тағдыры тура-
лы жинақ» деп ат қойып, арнай бір дəптер арнаған-ды. Оған
буржуазиялық қоғамдағы қылмыстар жайында əңгімелер жа-
зып та көрді. Онда буржуазиялық қоғамдағы адам мінездеріне
жат қасиеттерді сынады. Ойласа – осынысы қателік екен,
күлкісі келетіні сол. Себебін зерттей келе көз жеткізгені – адам
табиғатына толық сəйкес келетін жүйе капиталистік құрылыс
екен. Капиталистік жүйенің социализмнен артықшылығының
өзі осында, оған дау жоқ.
Милиция ғимаратынан жүрегі қан жылап шыққандай бол-
ды. Біреу естен тандыра ұрып-соғып тастағандай. Айналадағы
мəңгүрт тірлік жан күйзелтердей. Оған енді бəрібір, жап-жас
болса да өзінің алдағы өмірін анық көре білді.
Азамат қоршаған əлемнің нəзік тынысын ерекше сезді. Қол-
мен жасалған қоғамдық құрылыс жолдары мен ондағы адам
орныжайында ойына алды.Жан-жақтан анталаған сауалдардың
əрбіріне жауап керек. Бəрін ой елегінен өткізген Азаматтың
көңілінде қоғамға деген сенімсіздік пен жеккөрінішті сезім
пайда болды. «Билік тек коммунистердің ғана қолында бол-
ған КСРО-да адамдардың қойдан айырмашылығы жоқ,
қойшы қайда айдаса сонда жүреді. Сырттай адам кейпінде
болғанымен, таным-түсініктері мен көзқарас, іс-əрекеттері
шектеулі. «Бостандық» дейді, «теңдік» дейді, бəрі өтірік.
Біздің КСРО-да барлық адам бірдей өмір сүре ме екен? Жоқ!
Министрлер, партия қызметкерлері, белгілі өнер адамдары,
ғалымдар сияқты белсенділер ғана тамаша тұрады. Ал бізде
қарапайым жұмысшылар бар емес пе? Олар əлдеқайда төмен
жағдайда өмір сүреді, бұл – өмірлік шындық. Теңдік бар бізде,
бірақ материалдық-техникалық базаның əлі өз деңгейінде