Basic HTML Version
75
летариатына қарағанда екі есе көп болғандығын осыдан-ақ
байқауға болады. Осындай қиын-қыстау жағдайдың негізгі бір
орталығына айналған қазіргі Қарағанды облысының Қарқаралы
ауданында туып-өскен (1876 ж. туған) бүгінгі əңгімеміздің
кейіпкері жасынан-ақ өнер-білімге құштар, əділдіктің ақ жібін
кесе аттап өтпейтін болып ер жетеді. Туған халқы басынан
өткеріп отырған үлкен-үлкен ауыртпалықтарды, сол кезеңдегі
саяси əлеуметтік қозғалыстың мəн-мағынасын 1903 жылы
Санкт-Петербург университетінің заң факультетін алтын ме-
дальмен тəмамдаған зерделі жас Жақып мырза Ақбаевтың
сезіп білмеуі, түсіне алмауы мүмкін емес те еді. 1905 жылғы
революция да көкірегі ояу, көзі ашық Ақбаевтың халық үшін
күрес жүргізу талабын ұштай түсті. Үлкен мақсат жолын-
да қол ұстаса бірге жүретін пікірлес серіктерін тапты. Қазақ
еңбекшілерінің саяси-экономикалық талап-тілектері бай,
феодал, билерінің патшаға қойған талаптарынан əлдеқайда
кең мағыналы болатын. Еңбекші бұқараның мұң-мұқтажын
жоқтаған алдыңғы қатарлы зиялы қауым өздерінің петицияла-
ры мен көпшілік алдында сөйлеген сөздерінде алым-салықтың
көбеюіне, билеуші тап өкілдерінің озбырлық іс-əрекеттеріне,
ал негізінен жаппай қоныстандыру саясатына батыл да
ашық қарсылық білдірді. Осындай прогрессивті қозғалысты
ұйымдастырушылардың бірі Жақып мырза болды. Ол уни-
верситет қабырғасында жүрген сəттен бастап-ақ өзінің саяси
көзқарасын қалыптастыра бастаған еді. Патшалық самодержа-
виеге қарсы үгіт-насихат жүргізген түрлі астыртын ұйымдар
мен топтардың іс-əрекетіне араласа жүріп, Ж.Ақбаев өзінің
ой-пікір мен жеке көзқарасын баспасөз беттерінде де жария-
лап жүрді. Осындай публицистикалық мақалаларының бірінде
ол халықтың əлі де ескі тəртіп жолымен жүруін қалайтын
жүгенсіз күштердің əділдік атаулының үнін шығармай келе
жатқандығын айтып:
«Менің бағы жанбаған сорлы халқымның бірге бастан
кешірген жазғы тұрмысын бақылауым салық төлеудің
жаңа, прогресті түрлерін кіргізген жағдайда ғана жеке