Basic HTML Version
73
жақұт жағалы, жал-жаялы жалқы жұртты қоспағанның өзінде,
еншісіне тиген титімдей жерді тəлтіректей басқан, тайғақ та-
банды тақырлардың өзі қасық қаны қалғанша қорғап өткен.
Ендеше, ғасырымыздың басынан бастап қалыптасып қалған
құрғақ та жалған сөздермен өз-өзімізді шатастырудың реті
жоқ...
Əу бастан-ақ түлкімінез танытқан патшалы Ресейдің мы-
сық-мақсат саясаты қазақ жерінде дүрілдеп жүзеге асқан сай-
ын тұрғылықты қалың бұқараның мойнына ілінген қыл шыл-
быр кең сахарада серілік құрып, еркін өскен елдің тынысын
тарылта түсті. Өткен ғасырдың соңы мен үстіміздегі ғасырдың
басында екі бірдей билеуші тапқа қатар жем болған қара
халықтың ашу-ызасы мен наразылығы орыс пролетриатының
революциялық қозғалысына тұспа-тұс келді. Шындығында,
тұспа-тұс келіп қана қойған жоқ, таудай-таудай толқындары
тулай аққан екі бірдей екпінді өзен бір арнада түйіскен бола-
тын. Осы кезеңдегі халықтың ауыр халі мен ақ патша жүргізіп
отырған құйтырқылы саясаты көкірек-көзді қаншама адамға
ой салып, қиын да жауапты ізденіс жолына түсірді. Дəл осы
тұста қазақ аспанында жан-жағына жарық-нəрін сепкен шағын
ғана шоқжұлдыз жарқырай көрінген болатын. Бұл шоқжұлдыз
Əлихан Бөкейханов, Ахмет Байтұрсынов, Мұхаметжан Ты-
нышпаев, Халел мен Жанша Досмұхамбетовтер сияқты халық-
тың абзал перзенттерінің тізбегі еді. Осынау шағын көштің
бел ортасынан Əлихан Бөкейханов пен Ахмет Байтұрсынов-
тың сенімді серігі, мақсаттас досы, тұлғалы заң қызметкері
Жақып мырза Ақбаев орын тапты.
Қалыптасып қалған дағдымыз бойынша біз, мейлі кім жай-
ында айтпайық, «Ресей жеріндегі революциялық қозғалыс
көзін ашты» деген тіркесті жиі қолдануға тырысамыз. Мұны,
əрине, жоққа шығарғалы отырған да ешкім жоқ делік. Деген-
мен, осы тұрғыда өрбіген əрбір əңгімеде бір абзал болар еді.
Оны түсініктірек етіп жеткізу үшін «Ресей пролетариаты мен
қазақтың жалаңаш кедейлері арасындағы ара-салмақ қандай