260
уір біреуі сіздің аяғыңыздан тұсайды. Қысқасы, ипотекалық
несиемен сізді үймен қамтамасыз етуге сіздің өзіңізден басқа
ешкім де аса көп мүдделі болып тұрған жоқ. Жалпы мақсатта-
рын қайдам, ал дəл қазіргі жағдайда солай болып тұр. Оған
1993 жылы болған жағдай да себеп болып отыр. Тоқсаныншы
жылдары жүз мыңдап несие алған кісілер небəрі екі жүз-үш
жүз теңге төлеп несиелерінен құтылып кеткен болатын. Тіс жа-
рып ештеңе айтпаса да, банктердің бəрі əліптің артын бағып,
келер жылды күтіп жүр. Олар ақшаның құнсызданып кетуінен
өлердей қорқады.
Дегенмен, өмір болған соң, ара-арасында адам сенгісіз
нəрселер де болып қалып жатады. Мысалы, Атыраудағы об-
лыс бюджетіне салынған үйге 81 отбасы тегін кіріп мəре-
сəре болып жатыр. Ал, Таразда «Жамбыл құрылыс» ЖШС-
нің арқасында 17 отбасы үлкен қуанышқа кенелді. Олардың
банкке төлейтін бастапқы жарналарын өздері жұмыс істейтін
«Жамбыл құрылыс» мойнымен көтеріп алды. Қарап отырсаң,
мұндай əдістерді де жасауға болады екен. 7 миллион теңге бо-
латын бастапқы жарна шығынның орнын кəсіпорын амандық
болса тез арада-ақ толтырып алар деген ойдамыз.
Негізі, несие алушы мен банктің арасын жалғастыруға
дəнекер болып жүрген ипотекалық компания осындай қауіп-
тердің болмауына күш салып-ақ келеді. Олар кез келген
жағдайда несие алушының шығынын банкке қайтара ала-
ды. Ипотекалық компанияның негізгі мақсаты осы – елдің үй
алуына өзі кепіл болу. Ипотекалық компанияның бұрынғы
басшысы Майко Сағындықова бұл төңіректе біраз жұмыстар
атқара білді. Ендігі жерде жұрт мемлекеттік компанияның жаңа
тағайындалған басшысы Марат Сəдуовтен үлкен үміт күтеді.
Өйткені, компанияның жоспарына сенсек, алдағы үш жылда
тұрғын үй бағдарламасын жүзеге асыруға үкімет 146 миллиард
теңге бөлетін болса, осындай ипотекалық жүйенің арқасында
49 мың қазақстандық отбасы үймен қамтамасыз етіледі екен.
«Ипотекалық несиелерге кепілдік беру қоры» қазір 2 милли-
ард теңгеге кепіл болып, жұрттың баспаналы болуына жағдай
жасап отыр. Алайда, Алматыда жағдай сəл басқаша болып тұр.