Basic HTML Version
208
керемет көре алмаймыз бір-бірімізді» дейді. Əй, бірақ менің
байқауымша, қазақ алдына жан салмайтын шығар көре алмау
жағынан.
Көре алмау, күндеу деген жерде ойға əрнəрсе түседі. Күндеу
деген біздің шешелерімізден басталған ғой. Баяғы аталарымыз
төрт əйелден алған. Күндес деген сөз сонда бізден шыққан ғой,
өзіміздің тұқымымыздан басталған, аналарымыздан басталған
деуге болады. Сол ананың қанындағы нəрсе бізге жұққан
ғой. Біз, əрине, енді оның түрін өзгерттік. Күндестіктің түрін,
көре алмаушылықтың түрін өзгерттік. Əуелі үш жүзге бөлініп
алып көре алмаймыз. Пəлен жүздің жақсысын айтқымыз кел-
мей тұрады, біз одан кем емеспіз дейміз. Біз тарихи жағдайға
жүгінуіміз керек қой. Біздің Орта жүздің жағдайы, Ұлы жүздің
жағдайы, Кіші жүздің жағдайы кезінде үш түрлі болды. Үш
жүзге баға берген уақытта, «Орта жүзді қалам бер де дауға
қой, Кіші жүзді найза бер де жауға қой, Ұлы жүзді қауға бер де
малға қой» дегенде үлкен бір тарихишындық жатыр. Ол біреуін
кеміткен емес. Бұл, негізі, сол замандардағы ел жағдайына, жер
жағдайына, тарихи жағдайларға байланысты айтылған нəрсе
ғой. Үш жүз деген баяғыда тарихта қалған дүние, ең бірінші
біз осыны терең ұғынып, орнықтырып алуымыз керек. Ал біз
артқа тартуға, өткеннен арыла алмауға бейімбіз, ескішілдіктің
иісі аңқып тұрады. Қазақ бір ғана ел, бір ғана республика бол-
ғалы қашан. Ата-бабаларымыздың атын шығару, мақтану, ма-
дақтау қажет шығар, бірақ бөле-жара өз жағына тартпау керек
қой. Мысалы, бір жерге, бір клубқа дейікші, ат қоятын болсақ,
сол жердің адамын іздейміз. Неге өйтеміз? Жақсылығы тиіп
жатса, қазақтың кез келген үлкен адамының атын неге қоя
салмаймыз? Бəрін өзіміз істейміз. Не болмаса, əр жерде өтетін
той туралы айтайық. Той болатын болса, əркімнің өз елінде
өтеді қазір. Солай болуға тиіс сияқты. Мысалы, мені «Халық
жазушысы» дейді. Неге менің тойым «Көкшетауда ғана өтуге
тиіс? «Заманай мен Аманай», мысалы, Талдықорған жеріне
қатысты дүние. Менің тойым неге Талдықорғанда өтпеуі ке-
рек? Талдықорған қазір облыс орталығы, ал Алматы облысына
менің еңбегім сіңген. Университетпен құрдас екем, оның мен