Basic HTML Version
173
ғалымдар айта бастады. Оған қарап жəне кезінде еуропалық,
американдық ғалымдар қағазда бейнелеген империя террито-
риясы бойынша қазіргі таңға қатысты сөз қозғау, əрине, мүмкін
емес. Себебі, ұмытпау – басқа, ал тарихты түгелдей ешкім де
қалпына келтіре алмайды.
«Демографиялық жарылыс» жасауға деген құштарлықтың
астарында да үлкен əңгіме жатыр. Ұлттың мерейінің, беделінің,
ең бастысы – рухының үстем болып жүруі, шындап келгенде,
сападан гөрі санға көп байланысты. Қытай елін бүкіл əлемнің
амалсыз мойындап отырғандығын сапаға ғана қатысты дей
алмайсыз. Ал, рухы үстем елдің жасампаз бола беретіндігін
дəлелдеп жатқанның өзі артық. Бірді айтып, бірге кетті демеңіз,
мұндай мəселелердің бəрінің де шекарамыздың нақты белгілеп
алуымызға қатысы бар. Шешілмей келген 1700 шақырымға
созылған екі ара сызығы бейбіт жолмен, екі жаққа да тиімді
түрде белгіленуі тиіс болатын. Біздіңше, ол солай болды да,
Қазақстанның жергілікті халқының да, Қытай қазақтарының
да ата-бабаларының жері болып табылатындықтан, «аралық
аймақ» мəселесі оң шешімін тапқан сияқты. Дау тудырып кел-
ген 977 шаршы шақырым таулы аймақтың 57 пайызы Қазақ-
станның еншісіне тиіп, көрші елге 407 шаршы шақырым
жер бұйырды. Бұл бойынша, шекарамыз нақтыланып қана
қоймай, пайдамызға шешілді деп айтуға да болатындай. Сөз
орайы келгенде, екі бірдей шекара заставасының, орман
шаруашылығынан, Алакөл маңындағы барлық кен орын-
дарының бəрі де өзімізде қалатындығын айта кеткен жөн.
Ал, Қытай иеленуге тиіс болып отырған жерлерде түпкілікті
салынған ауыл-үйлер, не болмаса басқадай нысандарымыз
болған емес. Бұл жерде, тағы бір есеппен қарап, арғы беттегі
бір жарым миллион қандастарымыздың өрісі кеңи түсе ме деп
те ойлайсың. Себебі, бұрын бұл даулы аймаққа екі жақтың аза-
маттары да жуый қоймайтын. Нақты қай елге тиесілі екендігін
əлімсақтан бері біле алмай келе жатқан жұртшылық бұл жер-
лерді уақытша болмаса, түпкілікті ниет етіп пайдаланған да
емес. Ал, ендігі жерде қай жерден бастап емін-еркін жүріп-
тұруға болатындығы айғақталғандай. Бүгінгі таңымыздың