Basic HTML Version
164
1.Атақты жазушы Илья Эренбургтің 1941 жылы сол кездегі
Мəскеуді қорғап жатқан аты əлемге əйгілі біздің 8-гвардиялық
дивизия туралы «Правда» газетінің бетінде «Қазақтар» де-
ген көлемді мақаласы басылып шықты. Ол сонда мақала та-
қырыбын неге «Қазақтар» деп атады? Өйткені, сол кезде
8-гвардиялық дивизияның құрамында 34 ұлт жəне ұлыс өкілі
бола тұра, біздің қазақтардың Мəскеуді қорғауда көрсеткен
ерлігі бəрінен де басым болғандығы. Оған мына факті дəлел
бола алады. Қолға түскен бір неміс офицері: «Сұмдық бір қор-
қынышты солдаттар бізге қарсы шабуылға шықты. Олар біздің
қарсы боратқан оғымызды елемей, бізді дауылдай басып-
шаншып өтетіндей, атой салып келе жатты. Олардың қазақ
деген ұлттан екендігін кейін білдім», – депті. Сорлы фриц
олардың ата-бабалары кең байтақ жерін шапқыншылардан
садақтың оғымен, найзаның ұшымен, қылыштың жүзімен ға-
на қорғап қалғандарын қайдан білсін? Эренбург мақаласын
аяқтай келе былай дейді: «Қазақтар далада жел жетпес жүйрік
мініп дағдыланған, ол бірақ қажет болса, еңбектей де біледі,
биік тауларға өрмелеп те шыға алады. Саз батпаққа малтығып
та жата береді. Оларды ешкім де, ештеңе де тоқтата алмай-
ды», – деп жазды.
2. Көрнекті əскери қолбасшы, генерал-полковник П.Рома-
ненко өз естелінде былай дейді: «Қазақ – кеңпейіл, ақжарқын,
ержүрек, батыр халық. Менің əскерлерім тек қазақтардан құ-
ралса, мен өз тағдырыма риза болған болар едім».
Көрнекті ағылшын тарихшысы А.Верт «Қызыл армияның
табанды жауынгерлерінің бірі – қазақтар еді. Соғыстың ба-
сында қазақтар өздерін ең жақсы жағынан көрсетіп отырды.
Ал, Сталинградта үздік жауынгерлер қатарында қазақтар бол-
ды», – дейді («Прогресс» баспасы, Мəскеу, 1967 жыл, 415
бет).
Біздің қазақ жауынгерлері туралы басқа ұлт өкілдерінің пі-
кірін айта берсек таусылмайды. Осы пікірлердің өзі – біздің
қазақтардың қалай соғысқандығына жауап.
Ендігі жерде «Біздің қазақтардың соғыста көрсеткен ерлік-
тері өз дəрежесінде бағалана алды ма?» деген сұрақ туады. Менің-