Basic HTML Version
144
Əйтпеген күнде, қазіргі қойыртпақ оқу бағдарламасы мен
оқулықтар тілді үйренуге емес, жиренуге апарады. Міне,
мынаған қараңызшы: «Уступительные придаточные пред-
ложения состоят из двух простых противоположных по зна-
чению предложения выражается условной формой на -са, -се,
с частицей да, де, та, те. Например, Мен үйіне барсам да, ол
далаға шықпады (Хотя я пришел к нему домой, он не вышел на
улицу).» (Ы.Маманов, А.Қошқаров. Қазақ тілі. Алматы. «Ра-
уан». 1993).
Мəселенің басын ашып алайық. Оқулықта тұрған ештеңе
жоқ. Ережелері де, жаттығулары да дұрыс. Бірақ, бұл оқулық
кімдерге, қай ортаға арналған! Қазақша білмейтін адамға осы-
ның өзі керек пе?
Негізі, біз басты мақсатымыздың не екендігін, оған қайт-
кенде жететіндігімізді білмейтін сияқтымыз. Əрине, сауатты
жаза білгенге не жетсін. Алайда, күнделікті өмірімiзге де көңіл
бөлейік те. Көшеде күн сайын грамматикадан емтихан тапсы-
рып жатқамыз жоқ қой. Ал қарым-қатынас жасамай тұра ал-
маймыз. Сонда, қоғамға қайсысы қажет?
Орыс мектептеріндегі қазақ тілі пəнін оқытуда соны тəжі-
рибелерге иек артқан орынды. Оншақты, шама келсе, бес-ал-
ты баладан топтап, қабылдау дəрежесіне сəйкестендірілген
бағдарламалар жүйесімен жұмыс істеген абзал. Шет тілдер-
ді оқытудағыдай, «басынан бастайтындар» мен «ары жалғас-
тырушылар» деген топтаулар сияқты тың үлгілерді пайдалан-
ғанның зияны болмас деп ойлаймыз. Қазақ тіліне шынымен
жанымыз ашыса, алдымен, өзара еркін сөйлесуді үйретейік.
Орыс мектептеріне арналған оқу бағдарламасындағы басты
мақсат, негізгі тұтқа осы боулы керек.
Қазіргі нақты жағдай қалай болып отыр өзі, соған келейік-
ші. Алматыда 162 мектеп бар екен. Оның 87-сі орыс, 37-сі
орыс-қазақ, 28-і қазақ жəне басқа ұлттық мектептер. Əңгіме
орыс мектептері жайында ғой. Ондағы жағдай қалай?
Бүгінгі таңдағы ортақ негізгі кемшілік – қазақ тілінен кім
болса соның сабақ жүргізуі. Өзіңіз ойлаңызшы, орыс тілін біл-
ген адамның кез-келгеніне біз орыс тілінен дəріс бергіздіре-