Basic HTML Version
81
солар. Əттең-ай, десеңші!.. Тілсіз қара тас не айтып жары-
тар! Менің ойыма мүсінші Тілеуберді Бинашевтің əңгімесі
оралды. Жə... бəрін де басынан бастайыншы.
Тілеуберді БИНАШЕВ. Талайларға таныс есім. Оның өзіне
де, өмір жолына да сырттай қанық болатынмын. Оңтүстік Қа-
зақстанның Арыс ауданында Байырқұм атты елді мекен бар.
Шаруашылығы шалқып, тасы өрге домалап, өзге өңірге аты
əйгілі бола қоймағанымен, қазақтың талай қараторысын туып-
өсіріп жатқан қарапайым ғана кəдімгі ауыл. Осында «Мелдеш-
тің қыстауы», «Мелдештің қорасы», «Мелдеш құдық» деген
жерлер бар. Тілеуберді, міне, дəл осы ортада оң-солын танып
өсті. Мелдеш – оның əкесінің аты. Кішкенеден қой соңын кү-
зетіп, жападан-жалғыз табиғатпен тілдесе өскен баланың сыр-
шыл да сезімтал болып келетіні белгілі. Ол да солай болды.
Табиғатқа деген ынтықтық пен одан сыр түюге ұмтылу, ақыры,
өнер деп аталатын үлкен жолдың бастауына айналды.
Шынында да, мəн бере қараған адамға табиғаттың өзі – тұнып
тұрған өнер. Сенбесеңіз, кең далаға, айналадағы тау-тасқа
зер сала көз тігіңізші. Бүктүсе, қайғырып отырған адамның
кескінін де, шұбатылған көштің суретін де, жаралы жолбарыс,
ауырған арыстанның сұлап жатқан бейнесін де сезімтал жүрек,
көреген көзіңіз болса, қиналмай-ақ тауып аласыз. Ал, олардың
ішінде еліміздің өткен-кеткеніне байланысты аңыз-əңгімеге
айналып кеткендері қаншама! Балаң көңілі көк тіреген арман-
шыл адамға осы табиғаттың өзі – үлкен ұстаз.
Сөзді тудыратын сөз ғой, ұстаз ретінде өзімен бірге басы-
қасында жүріп, тəжірибе бөлісе қойғаны жоқ. Шəкіртсіз ұс-
таздың тұл екендігі əмбеге аян-ау, сонда ұстазсыз шəкірттің
болғандығы ма?.. Кімнің қалай ойлайтындығын қайдам, олай
да болады екен! Оған дəлел іздеп əуреге түсудің қажеті де жоқ.
Өйткені, бүкіл адамзат атаулыға ортақ ұлы ұстаз бар. Ол – жер
жаһандағы тіршілік тізгінін қолына ұстаған табиғат, яғни құ-
дай. Қазақ айтпақшы, «құдайдың берген өнері» əрқашан да
өлмейді. Осылай деп батыл айтуымызға негіз де жоқ емес. Əйт-
песе, кеше ғана қой соңында жүрген, əлі ешбір арнаулы оқу-