Basic HTML Version
62
бек алдын-ала, ертерек-ақ хабарлап жүр. Мысалға, жер сілкіні-
сі болатындығын айтқан Назарбекке Өзбек ССР Ғылым ака-
демиясы Сейсмология институтының директоры, Өзбек ССР
Ғылым академиясының мүше-корреспонденті О.М.Борисов:
«Сіздің болмажымыңыздың дəл уақытында келетіндігі
қызықтырады, алайда дəл қай жерде болатындығын айт-
пауыңыз оның құндылығын кемітіп тұр»,
– жауап жаза-
ды. Ал, Назарбектің айтуынша, жер сілкінісінің дəл қай жер-
де болатындығын айна-қатесіз айтып беруге уақыты өте аз.
Ендеше өзіңіз ойлап көріңізші, сонау республикамыздың бір
түкпірі – Солтүстік Қазақстан облысындағы селолық жерде
тұрып жатқан адам бар-жоғы бір күннің ішінде қайда, кімге,
қалай хабар беріп үлгермек? Бұл – Назарбектің қазіргі тұрмыс-
тіршілігіне, əлеуметтік жағдайына орай өрбитін өз алдына
бөлек бір əңгіме.
Алматыдағы ауыл шаруашылығы институтын тəмамдап,
елде жұмыс істей бастағанына алты-жеті жыл болғанда ғана
Назарбек əдеттен тыс осындай іспен айналыса бастады. Алға-
шында қызық үшін өз жобасымен оның нəтижесін салысты-
рып қана жүрді, ешкімге сыр ашқан жоқ. Тек болжағандары
мен айтқандарының дəл келе беретіндігіне əбден көзі жеткен
соң ғана кең көлемге тарата бастады. Бұл 1980 жылдардың бас
кезі болатын. Содан бері оншақты жылдай уақыт өтті. Назар-
бек Күн мен Айдың қас-қабағын бақылаудан жалығар емес.
Қалай жалықсын, əрі қызықты, əрі өте қажетті іс.
Жер сілкінісі болатынын қалайша болжауға болады? На-
зарбектің айтуынша,
жер сілкінісі басталардың алдында
жер қойнауында тектоникалық процестер жүзеге асады.
Жер сілкінісінің мұндай «жасырын» формасын алыстағы
Ай ə дегеннен сезіп қояды екен. Яғни, Жердің жіберген «ха-
бары» бойынша оның бетінде жарқыл пайда болады. Міне,
Ай бетіндегі осындай үлкен өзгерістер жердегі процестерге
күш қоса түседі де, нəтижесінде жердің діріл қағуы орын
алады.
Мұндай түсінік бұрын да айтылған. Ай мен Жерде бо-
латын кейбір құбылыстарды талдау жер асты дүмпулерінің