Basic HTML Version
273
еді. Оны арагідік қазір де айтып қалатындар бар. Меніңше, бұл
да ойлануға тұратын мəселе. Оны кеңірек қамтитын болсақ,
айтар сөз көп. Сондықтан, біз бір ғана қырынан алайық.
Ел ішінде «бізге тəуелсіздік өз аяғымен келді» деген жалаң
түсінік бар. Ол олай емес. Оның олай еместігі бір ғана құдайға
аян. Аяғы салбырап аспаннан түсе салатын сый деген нəрсе бұл
өмірде жоқ. Ешнəрсе тегін келмейді. Біздің тəуелсіздігіміз де
солай. Арғы ата-бабаларымыздың өмір бойғы жан алып, жан
беріскен күрестерін айтпай-ақ қоялық, тіпті, берідегі Кеңес
Одағы кезіндегі бас көтерулерді де қалдыра тұралық, тек осы-
дан 20 жылдай бұрынғы Желтоқсан көтерілісіне ғана көңіл
бөліңізші. Желтоқсан көтерілісі əлі өзінің тиісті дəрежедегі сая-
си бағасын алған жоқ. Рас, алаңға əр түрлі адамдар жиналған
шығар, бірақ сол кездегі санасы түзу, кеудесінде жалыны бар
қыз-жігіттердің ойында бір ғана нəрсе болғаны шындық. Олар
халқымыздың болашағына алаңдады. Тізесі батқан Кеңес өкі-
метіне деген іште жатқан наразылықтарын стихиялы түрде
болса да, жоғары дəрежеде көрсете алды. Турасын айтсақ,
еліміздің бостандығы үшін, яғни тəуелсіздік үшін бас көтерді.
Бұл Кеңес Одағының кезіндегі ең ірі көтерілісі еді. Оны Кеңес
Одағының өзінен басқа елдердің бəрі солай бағалаған болатын.
Желтоқсан көтерілісі Одақтың ыдырауының катализаторы бол-
ды. Он бес одақтас республикадағы зиялылардың баршасына
үлкен ой салды. Барлық кеңестік ел басшылары тəуелсіздік
туралы ойланып, содан кейін ғана батыл əрекет ете бастады.
Бұл орайда біздің мақтанатындай да ретіміз бар. Қысқасы,
Тəуелсіздігіміз бен желтоқсан көтерілісінің түп-төркінінде бір
мағына жатыр. Бірінсіз бірінің жоқтығы, бірінсіз бірінің жұтаң
тартып қалатыны байқалып та тұрады. Бұл екі датаның қатар
түсуінің өзі біраз жайды аңғартып тұр. Əйтеуір, тегін емес...
Ұлы Қазан төңкерісі естеріңізде шығар, ол да қанмен кел-
ген жаңа өкімет болатын. Солай бола тұра, 7 қараша қаралы
күн ретінде емес, үлкен мейрам санатында тойланып өтетін
еді ғой. Жалпыхалықтық мейрам деген нəрсе кең көлемде
атап өту, атап өтудің атасы деген сөз. Кім біледі, арада жыл-
дар өткен соң бір əрпі ғана өзгеріп, Желтоқсан көтерілісі Ұлы