Basic HTML Version
210
тұр. Бір шенеунік балконда тұрып, бай шенеунік дейік, сүйек
лақтырса, иттер соған таласпай ма. Бірақ, бір сүйек бəріне бір-
дей жетпейді ғой. Сол жетпеген соң, бір-бірімізді талап, əрі-
беріден соң тістеріміз сүйегімізге жетіп, қазақша айтқанда,
бір-біріміздің сүйегімізге таңба түсіріп жүрміз. Бұл өзі қиын
мəселе. Ретсіз жұлмалай беруден не пайда табамыз? Жалпы,
күншілдікті қою керек, оны қойғыздыру керек.
– Көп адам «Болашақты ойласам, қорқамын» деп жа-
тады. Бұл тұрғыда сіздің көңіліңізді күпті етіп жүрген
жəйттер бар ма? Əдебиетке не тұсау болуы мүмкін?
– Болашаққа алаңдамайтын адам жоқ. Өзіңнің ұрпағыңды
ойлайсың. Ең болмағанда, əуелі, балаларыңның жағдайын
ойлайсың. Өзінің балаңнан бастап ойлағаннан кейін, сен ұр-
пақтың жағдайын ойлайсың. Балаң жалғыз өмір сүрмейді,
балаңның айналасында өзінің ортасы болады. Балаңның доста-
ры болады, балаңның құрдастары болады, замандастары бола-
ды. Сен жасап кеткен өмірді ары қарай алып кетуде, тізгінді
алуда оларға үлкен жауапкершілік жүктеледі. Сен қалай десең,
олай де ол кейінгі ұрпаққа тиетін нəрсе. Сондықтан, ұрпағың
қалай алып кетеді, қазағыңның атын қалай жоймай жүреді де-
ген мəселеде, ең бірінші тіл мəселесі, ұлт мəселесі, жер мəселесі
қатты ойландырады. Осы үшеуі ғой біздің ұлтты ұлт жасап
тұрған. Тілің құрыса, ұлтың жоқ. Жерің құрыса да, ұлтың жоқ
де. Сондықтан, ұлтты жасайтын тіл менен жер. Біздің қазақтың
тілі, қазақтың жері. Ендеше, ол туралы қалай ойланбайсың.
Қолыңнан келсін-келмесін, қолыңда билік жоқ, қолыңда үлкен
мөр жоқ, сонда да біз жатпай-тұрмай ойлаймыз. Дөңбекшіп
жататын кездеріміз болады. Соның бəрі ұрпақтың жағдайы.
Абай «Қорқамын кейінгі жас балалардан» деді. Абайдың ар-
жағында айтатын сөзі бар. Шенге, шекпенге құмар болып бара
жатыр. Оқуды тек шекпен кию үшін, шен тағу үшін оқиды.
Міне, осындайдан қорықты Абай. Ол ұрпақтан қорыққан жоқ.
Ұрпақтан қорықса, болмас еді, онда түңілу, пессимист болар
еді. Ал, Абай оптимист адам. Абайдың айтып отырғаны – осы
оптимистік нəрсеме бөгет болатын осылар-ау деп айтып отыр.
Сен шекпен кию үшін оқыма, адам болу үшін оқы. Əке баласы