180
Семей арқылы Қайым Мұхамедханұлының көмегімен ағасы
Сəлкеннің үй-іші Алматыға табан тірейді. Ол кезде пойызға
отырудың өзі қиямет. Қатты қысылғанда, Қайым ағаның тап-
қырлығы құтқарып қалады. «Қайым! Менің үй-ішімді Алматы-
ға отырғызып жібер. Сəлкен» деген бір жапырақ қағазды алып,
Қайым аға бекет бастығына жетіп барады. Ол кезде Сəлкен
Дəуленов деген депутат, үлкен беделі бар кісі бар болатын.
Депутат Сəлкен Дəулетовтің үй-іші екен деп ойлаған бастық
жалма-жан алғашқы жүрер пойызға отырғызып жібереді. Əйт-
песе, «халық жауының» отбасына пойызға отыру қайда! Бұл
əрі тапқырлық, əрі үлкен ерлік ісі еді.
Болашақ – таным мен білімнен басталады. Қаршадай қыз
оны ерте түсінді. Алматыдағы №12 мектеп-интернатқа қайта-
қайта бас сұғып, кімнің қызы екендігін жасыра жүріп, əрең
дегенде қабылданады. Бұл мектеп Үшкөлтайды бүгінгі төрге
жеткізген жолдың табалдырығы еді. Табалдырықтан биік тау
жоқ десек, теңдессіз таудан аттай білген ол сол кезде арыстар
қалдырған аманат жолға түскендігін сезбеген де болатын. Бар
қиындықты мойнына ілген уақыт өз қаламынан жаңылған жоқ,
ақырын жылжып өте берді. Төрт сыныптағы 160 баланың 11-
інің ғана мектепті тəмамдай алуының өзі уақыт салмағына
өлшем бола жатар.
Оқу оқуға жалғасып, еңбекке, өз бетінше ізденуге келіп
тірелді. Оның айдалып кеткен əкесінің рухымен кездесуіндей
болғанкезеңде осытұс болатын.ӨзіміздіңОрталық кітапханада
ғылыми қызметкер бола жүріп, Ленинградтағы кітапхана, мұ-
рағаттарға баруын жиілетті. Бір кездегі «Айқап», «Қазақ» ба-
сылымдарын көргенде, əкесі Субханбердімен тілдескендей
күй кешті. Ол кісі кезінде осы газет-журналдардың жан-
ашыр оқырманы ғана емес, үлкен насихатшысы да болатын.
Серікбай Бейсенбаев, Шапық Шөкин секілді академиктердің
алғашқы ұстазы болған Субханберді сол үгітші, насихатшы,
тіпті, қарапайым ұстаз болғаны үшін ұсталып кеткен-ді. 1956
жылы Ленинград мұрағатында «Айқап» пен «Қазақтағы» ба-
сылған мақалаларды қойын дəптеріне көшіре беруі де сол са-
ғыныш, сол ынтықтықтың əсері болар. Титімдей қыздың араб